દેહરાદૂન: ઉત્તરાખંડમાં બાળકોમાં ટાઈપ-1 ડાયાબિટીસના વધી રહેલા કેસોએ આરોગ્ય વિભાગની ચિંતા વધારી દીધી છે. એક સમયે આરોગ્યની દૃષ્ટિએ સલામત ગણાતા પહાડી વિસ્તારોમાં પણ હવે બાળકો આ ગંભીર બીમારીનો શિકાર બની રહ્યાં છે.
આરોગ્ય વિભાગ અને NHMના સ્ક્રિનિંગ રિપોર્ટ મુજબ રાજ્યમાં 40 હજારથી વધુ બાળકો ડાયાબિટીસથી પ્રભાવિત છે, જેમાંથી 4 હજારથી વધુ બાળકો ટાઈપ-1 ડાયાબિટીસથી પીડિત છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં રાજ્યમાં ડાયાબિટીસના દર્દીઓની સંખ્યા બમણી થઈ હોવાનું પણ બહાર આવ્યું છે.
આરોગ્ય વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, દહેરાદૂન, હરિદ્વાર, હલ્દવાની અને ઋષિકેશ જેવા શહેરી વિસ્તારોમાં ટાઈપ 1 ડાયાબિટીસના કેસ ઝડપથી ઓળખાઈ રહ્યા છે. જ્યારે પહાડી વિસ્તારોમાં વારંવાર તરસ લાગવી, ઝડપથી વજન ઘટવું, અતિશય થાક અને વારંવાર પેશાબ આવવા જેવા લક્ષણોને સામાન્ય નબળાઈ ગણવામાં આવે છે, જેના કારણે સમયસર સારવાર મળતી નથી.
વધતા જતા કેસોને ધ્યાનમાં રાખીને, દીનદયાલ ઉપાધ્યાય જિલ્લા હોસ્પિટલ, દૂનમાં ટાઇપ-1 ડાયાબિટીસથી પીડિત બાળકો માટે એક વિશેષ “બલૂન ક્લિનિક” શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. અહીં બાળકોને ફ્રી ચેક-અપ, બ્લડ સુગર મોનિટરિંગ, કન્સલ્ટેશન અને નિયમિત ફોલો-અપની સુવિધા આપવામાં આવે છે. આરોગ્ય વિભાગ વિકાસનગર અને રાયપુરમાં પણ આવા ક્લિનિક શરૂ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે.
કેન્દ્રીય આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયે બાળકોમાં ડાયાબિટીસની ઓળખ, સારવાર અને સંભાળ માટે રાષ્ટ્રીય માર્ગદર્શિકા પણ જારી કરી છે. આ અંતર્ગત, જન્મથી 18 વર્ષ સુધીના બાળકોનું સ્ક્રીનીંગ, મફત ઇન્સ્યુલિન, ગ્લુકોમીટર, ટેસ્ટ સ્ટ્રીપ્સ અને જાહેર આરોગ્ય તંત્ર સાથે નિયમિત દેખરેખ જેવી સુવિધાઓને જોડવાની યોજના બનાવવામાં આવી છે.
નવી માર્ગદર્શિકામાં, “4T મોડલ” પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. આમાં, શૌચક્રિયા, તરસ, થાક અને પાતળાપણું એટલે કે વારંવાર પેશાબ, વધુ પડતી તરસ, થાક અને ઝડપી વજન ઘટવા જેવા પ્રારંભિક સંકેતોના આધારે રોગની ઓળખ કરી શકાય છે.
NHMના ડાયરેક્ટર ડો.રશ્મિ પંતે જણાવ્યું હતું કે જાગૃતિ અને સમયસર પરીક્ષણના અભાવે પહાડી વિસ્તારોમાં બાળકોમાં ડાયાબિટીસના કેસ ઝડપથી વધી રહ્યા છે. તેમણે માહિતી આપી હતી કે બાળકોની નિયમિત તપાસ અને સારવાર માટે વિશેષ અભિયાન ચલાવવામાં આવી રહ્યું છે.
