ચૂંટણી પંચ:બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા, ચૂંટણી પંચે SIR એટલે કે સઘન મતદાર ચકાસણી અભિયાન શરૂ કર્યું હતું, જેના કારણે રાજકીય વિવાદો થયા અને સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પહોંચ્યા. સુપ્રીમ કોર્ટે આ પ્રક્રિયાને ક્લીનચીટ આપી હતી અને કહ્યું હતું કે આ પ્રક્રિયા થોડી વહેલી થઈ શકી હોત. હવે આ અનુભવમાંથી બોધપાઠ લઈને ચૂંટણી પંચ નવેમ્બરની શરૂઆતથી સમગ્ર દેશમાં SIR પ્રક્રિયા શરૂ કરવા જઈ રહ્યું છે.
સૌ પ્રથમ, આ તે રાજ્યોમાં થશે જ્યાં 2026 માં ચૂંટણી યોજાવાની છે. આ સિવાય, કેટલાક અન્ય રાજ્યોમાં પણ પ્રારંભિક તબક્કામાં જ SIR કરવામાં આવશે. ચૂંટણી પંચની બે દિવસીય કોન્ફરન્સ બુધવારથી શરૂ થઈ છે. આમાં, દેશભરમાં SIR પ્રક્રિયા માટેની તૈયારીઓનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું. તમામ રાજ્યોના મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરોએ તેમના અહેવાલો રજૂ કર્યા. શરૂઆતમાં તે આસામ, કેરળ, પુડુચેરી, તમિલનાડુ અને પશ્ચિમ બંગાળમાં શરૂ કરવામાં આવશે. આ રાજ્યોમાં આવતા વર્ષે ચૂંટણી યોજાવાની છે, તેથી તેમને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.
આસામમાં નેશનલ સિટિઝન રજિસ્ટર (NRC) પ્રક્રિયા પણ ચાલી રહી છે. આસામ ચૂંટણી પંચે કહ્યું છે કે NRC પૂર્ણ થયા બાદ જ SIRની પ્રક્રિયા શરૂ થશે. આસામ દેશનું એકમાત્ર રાજ્ય છે જ્યાં NRC પૂર્ણ થયું છે, તેથી SIR માં થોડો વિલંબ થઈ શકે છે.
ચૂંટણી પંચના નવા નિયમો અનુસાર, મતદારો માત્ર તેમના રાજ્યની અંતિમ સઘન સુધારણા મતદાર યાદીમાં તેમના નામની નોંધણી કરાવી શકતા નથી, પરંતુ તેઓ હાલમાં જ્યાં રહેતા હોય તેવા કોઈપણ રાજ્યની યાદીમાં તેમના નામનો ભાગ પણ સબમિટ કરી શકે છે. બિહારમાં SIR દરમિયાન, મતદારો તેમના નામ માત્ર બિહારની અંતિમ યાદીમાં ઉમેરી શકતા હતા. નવા નિયમો સાથે, આ સુવિધા સમગ્ર દેશમાં ઉપલબ્ધ થશે.
બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, મુંબઈમાં મતદાર તરીકે નોંધાયેલ પશ્ચિમ બંગાળના સ્થળાંતરિત કામદાર મહારાષ્ટ્રમાં પોતાનું નામ બતાવીને SIR પ્રક્રિયામાં ભાગ લઈ શકે છે. આ માટે, તે જરૂરી છે કે તે એવા મતદાર સાથે સંપર્ક સ્થાપિત કરે કે જેનું નામ 2002ની પશ્ચિમ બંગાળની મતદાર યાદીમાં સામેલ છે.
