નવી દિલ્હીઃદિલ્હીમાં ફરી એકવાર હવા ખતરનાક સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. મંગળવારે, રાષ્ટ્રીય રાજધાનીના હવા ગુણવત્તા સૂચકાંક (AQI) 400 ને વટાવી ગયો, આ સિઝનમાં પ્રથમ વખત ‘ગંભીર’ શ્રેણીમાં પહોંચ્યો. હવામાં પ્રદૂષણ એટલું વધી ગયું કે લોકોને આંખોમાં બળતરા અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફનો સામનો કરવો પડ્યો.
સેન્ટ્રલ પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ (CPCB) અનુસાર, દિલ્હીનો 24 કલાકનો સરેરાશ AQI સાંજે 4 વાગ્યે 428 નોંધાયો હતો. ડિસેમ્બર 2024 પછી આ સૌથી ખરાબ સ્તર છે. આ પછી, કમિશન ફોર એર ક્વોલિટી મેનેજમેન્ટ (CAQM) એ તાત્કાલિક અસરથી NCR અને આસપાસના વિસ્તારોમાં GRAPનો તબક્કો-3 લાગુ કર્યો.
નિષ્ણાતોએ મંગળવારની અત્યંત પ્રદૂષિત હવા માટે તાપમાનમાં ઘટાડો અને પવનની ઝડપમાં ઘટાડોને જવાબદાર ગણાવ્યો હતો. આ બંને સાથે મળીને હવાની ગુણવત્તામાં વ્યુત્ક્રમની સ્થિતિ સર્જે છે, જ્યાં ગરમ હવાનો એક સ્તર ઠંડી હવાની ઉપર વધે છે અને તેને ફસાવે છે. ગરમ સ્તર પ્રદૂષકોને સપાટીની નજીક ફસાવે છે, જેના કારણે ધુમ્મસ ફેલાય છે કારણ કે તે ફેલાઈ શકતું નથી.
સ્કાયમેટના ઉપાધ્યક્ષ મહેશ પલાવતે કહ્યું કે સોમવારે રાત્રે હવા લગભગ શાંત થઈ ગઈ હતી, જેના કારણે પ્રદૂષણ ઝડપથી એકઠું થયું હતું. મંગળવારે બપોરે પવનની ઝડપ વધીને 12 કિલોમીટર પ્રતિ કલાક થઈ ગઈ હતી, પરંતુ ત્યાં સુધીમાં પ્રદૂષણમાં નોંધપાત્ર વધારો થઈ ગયો હતો. આગાહી મુજબ, બુધવારે હળવા જોરદાર પવનને કારણે AQI ‘ખૂબ જ નબળી’ શ્રેણીમાં આવી શકે છે. કેન્દ્રની એર ક્વોલિટી અર્લી વોર્નિંગ સિસ્ટમે જણાવ્યું હતું કે શુક્રવાર સુધી હવાની ગુણવત્તા ‘ખૂબ જ નબળી’ શ્રેણીમાં રહેશે.
સોમવારે દિલ્હીનો સરેરાશ AQI 362 હતો, જે ‘ખૂબ જ નબળી’ શ્રેણીમાં આવે છે. મંગળવારે તે અચાનક વધીને 428 થઈ ગયો. ઘણી જગ્યાએ, પ્રદૂષણ માપવાના સાધનોએ સવારે 9 વાગ્યા સુધીમાં ‘ગંભીર’ સ્તર નોંધ્યું હતું. બવાનામાં AQI 463, વઝીરપુરમાં 460 અને ચાંદની ચોક, બુરારી, ITO જેવા વિસ્તારોમાં PM2.5 600 µg/m³ સુધી નોંધવામાં આવ્યો હતો.
પર્યાવરણ નિષ્ણાત સુનિલ દહિયાએ જણાવ્યું હતું કે સ્થાનિક સ્ત્રોતો, ઉદ્યોગો, પાવર પ્લાન્ટ્સ અને સ્ટબલ સળગાવવાથી વધતા ઉત્સર્જનથી આ સ્વાસ્થ્ય કટોકટી ઊભી થઈ છે. તેમણે તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરી હતી. હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, મંગળવારે નોંધાયેલ લઘુત્તમ તાપમાન 10.2 ડિગ્રી સેલ્સિયસ હતું, જે સામાન્ય કરતાં ચાર ડિગ્રી ઓછું છે. મહત્તમ તાપમાન 27.7 ડિગ્રી સેલ્સિયસ નોંધાયું હતું. બુધવારે લઘુત્તમ તાપમાન 10 થી 12 ડિગ્રી અને મહત્તમ તાપમાન 26 થી 28 ડિગ્રી વચ્ચે રહેવાની ધારણા છે.
