તમિલનાડુના કાંચીપુરમને મંદિરોનું શહેર માનવામાં આવે છે અને આ શહેરને દક્ષિણ ભારતનું કાશી અને મથુરા પણ કહેવામાં આવે છે. કાંચીપુરમમાં ઘણા મંદિરો પવિત્ર સ્થળોમાં સામેલ છે, પરંતુ કૈલાશનાથર મંદિર સૌથી જૂનું અને પ્રખ્યાત છે, તેને કૈલાશનાથ મંદિર પણ કહેવામાં આવે છે. આ મંદિર તેની કારીગરી અને તેના સ્થાપત્ય માટે જાણીતું છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ મંદિરના દર્શન કરવાથી બધી મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે અને રોગો અને દુઃખ દૂર થાય છે. કહેવાય છે કે આ મંદિર નાના-નાના પથ્થરોને જોડીને બનાવવામાં આવ્યું છે. આવો જાણીએ આ મંદિરની ખાસ વાતો…
કૈલાશનાથર મંદિર ભગવાન શિવને સમર્પિત એક મંદિર છે જેમાં તેના પ્રાંગણમાં અન્ય 58 નાના મંદિરો બનાવવામાં આવ્યા છે. મંદિરમાં ગ્રેનાઈટથી બનેલું 10 ફૂટ ઊંચું શિવલિંગ છે. આ ઉપરાંત ભગવાન વિષ્ણુ, દેવી, સૂર્ય, ગણેશજી અને કાર્તિકેયના મંદિરો પણ જોવા મળશે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ મંદિરમાં ઘંટ વગાડ્યા વિના ભગવાન શિવની પૂજા અધૂરી માનવામાં આવે છે. ઈશ્વર અને પોતાની અંદર રહેલી ચેતનાને જાગૃત કરવા માટે ઘંટ વગાડવામાં આવે છે.
મંદિર વિશે કોઈ પૌરાણિક કથા નથી, પરંતુ મંદિરનો ઈતિહાસ ઘણો જૂનો છે. આ મંદિરનું નિર્માણ 7મી સદીમાં પલ્લવ રાજા રાજ સિંહ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું અને મહેન્દ્ર વર્મા પલ્લવે મંદિરનું નિર્માણ પૂર્ણ કર્યું હતું. કૈલાશનાથર મંદિર વેદવતી નદીના કિનારે બાંધવામાં આવ્યું છે, જે તેની અલૌકિક શક્તિને વધારે છે. શિવરાત્રી નિમિત્તે મંદિરમાં વિશેષ પૂજા વિધિ કરવામાં આવે છે અને મોટી સંખ્યામાં ભક્તો દર્શન કરવા મંદિરે પહોંચે છે.
મંદિરનું બાંધકામ અને તેનું સ્થાપત્ય પલ્લવ વંશને પ્રતિબિંબિત કરે છે. મંદિરનો પાયો ગ્રેનાઈટ પથ્થર પર નાખવામાં આવ્યો છે અને મંદિર બનાવવા માટે રેતીના પથ્થરનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. મંદિરની દિવાલો અને મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર પર મોટાભાગે સિંહની મૂર્તિઓ છે. પલ્લવ વંશનું પ્રતીક સિંહ હતું. આ સિવાય દિવાલો પર દેવી-દેવતાઓની મૂર્તિઓ પણ બનાવવામાં આવી છે, જે અલગ-અલગ સંસ્કૃતિ દર્શાવે છે.
આ મંદિરની જાળવણી ભારતીય પુરાતત્વ વિભાગ દ્વારા કરવામાં આવે છે, પરંતુ આજે પણ મંદિર જર્જરિત હાલતમાં છે. ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણનું માનવું છે કે આ મંદિરનું નિર્માણ તેને અન્ય મંદિરોથી અલગ બનાવે છે, કારણ કે આ મંદિર નાના પથ્થરોને જોડીને બનાવવામાં આવ્યું છે. મંદિરના નિર્માણમાં કોઈ મોટા પથ્થરનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો નથી. આ મંદિરને આધ્યાત્મિકતાની સાથે સાથે પર્યટનના દૃષ્ટિકોણથી પણ જોવામાં આવે છે. પ્રવાસીઓ સવારે 6:30 થી 12:30 અને સાંજે 4:00 થી 7:30 સુધી મંદિરની મુલાકાત લઈ શકે છે.
